Ο Παπουλάκος -τό πραγματικό του όνομα Χριστόφορος Παναγιωτόπουλος- γεννήθηκε τό 1790 μέ 1795 στό χωριό Άρμπουνα τών Καλαβρύτων.
τού Κώστα Παπαδημητρίου, επ. Σχολικού Συμβούλου
Πηγή: agonasax
Θά ήταν ασυγχώρητο λάθος, άν θεωρούσαμε
τόν «Παπουλάκο» τού Κωστή Μπαστιά σάν ένα λογοτεχνικό είδος, ένα
μυθιστόρημα π.χ. ή ένα άλλο είδος αφηγήματος. Είναι κάτι πολύ
περισσότερο. Είναι η ανάγκη έκφρασης τής πίστεως ενός Ορθόδοξου
Χριστιανού. Είναι ένα έργο ειλικρίνειας, μιά στάση ζωής, πού ο
συγγραφέας αντλεί τήν δύναμη από τίς κατασταλαγμένες ιδέες του καί τόν
στέρεο μεταφυσικό του προσανατολισμό.
Σέ όλο αυτό τό έργο είναι φανερή η
αγωνία τού Μπαστιά γιά τήν μοίρα τής Ορθοδοξίας καί τού Ελληνικού
Έθνους. Καί είναι σταθερή η άποψή του ότι τό νεοελληνικό κράτος θά
ξαναβρή τόν σωστό δρόμο, άν στραφή καί κτίση τό μέλλον του πάνω στίς
στέρεες παραδόσεις τής νεοελληνικής Ορθοδοξίας.
Κόπηκε τό ρεύμα τών έργων τής ελληνικής
λογοτεχνίας, πού στηριζόταν στήν παράδοση τού Βυζαντίου μέ τούς
ανακαινιστές τού είδους καί κορυφαίο τόν Κοραή, καί ειδικά στά
εκκλησιαστικά θέματα τόν Θεόκλητο Φαρμακίδη. Θιασώτης τού Ουμανισμού ο
τελευταίος, μέχρι τό 1837, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στά εκκλησιαστικά
προβλήματα. Στίς απόψεις τού Φαρμακίδη στηρίχθηκε ο Μάουερ καί μέ
διάταγμα τού 1833 καθιέρωσε τήν ανεξαρτησία καί τό αυτοκέφαλο τής
Ελληνικής Εκκλησίας, τήν υπαγωγή της στό κράτος καί τήν διάλυση
εκατοντάδων ορθοδόξων μοναστηριών, όσων είχαν λιγότερους από πέντε
μοναχούς.
Όπως ήταν φυσικό, αναπτύχθηκε γρήγορα
καί η αντίδραση σ’ αυτόν τόν κατήφορο τής Ορθοδοξίας. Κάπως δειλά στήν
αρχή καί ύστερα δυναμικά κάποιοι κορυφαίοι τών Γραμμάτων μας, όπως ο Ίων
Δραγούμης, ο Γιάννης Βλαχογιάννης, ο Φώτος Πολίτης, ο Φώτης Κόντογλου
καί προπαντός ο μεγάλος Παπαδιαμάντης, επεσήμαναν τίς αντινομίες καί τήν
ανθελληνικότητα καί ανορθοδοξία τού νόμου τού Μάουερ καί επέκριναν τίς
πολιτικές καί πνευματικές κατευθύνσεις του. Ο Μπαστιάς μέ τόν
«Παπουλάκο» καί τά άλλα βιβλία του επάξια θεωρείται άξιος συνεχιστής τού
έργου εκείνων.
Στό έργο αυτό προβάλλεται η νεοελληνική
Ορθοδοξία. Τήν εκπροσωπεί ένας μοναχός, ο Παπουλάκος, πού κατά τόν
Μπαστιά παίρνει επάνω του ολόκληρη τήν πνευματική, θρησκευτική καί
πολιτική ζωή τής νεώτερης Ελλάδας. Γι’ αυτό λέμε πώς τό βιβλίο τούτο τού
Μπαστιά δέν είναι μόνο λογοτεχνικό αφήγημα, αλλά καί ένα θεμελιακό
δοκίμιο κριτικής τού νεώτερου ελληνικού πολιτισμού, πού κανείς δέν
μπορεί νά τό αγνοήση ή νά τό