Ομιλία στο γεγονός της "καλής απιστίας" του Θωμά: Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς

Ἀφιερωμένη αὐτὴ ἡ ἑβδομάδα στὸ γεγονὸς τῆς «καλῆς ἀπιστίας» τοῦ ἀποστόλου Θωμᾶ, τὸν ὁποῖον ἐπισκέφτηκε ὀκτὼ μέρες μετὰ τὴν Ἀνάσταση ὁ Κύριος. Ἀξίζει νὰ μελετήσουμε μιὰ ἀκόμα ἁπλῆ, ἀλλὰ καὶ θαυμάσια ὁμιλία τοῦ  ἁγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς, διὰ τῆς ὁποίας μᾶς ἀναλύει, ἑρμηνεύει καὶ ἀποκαλύπτει πολλὲς πτυχὲς τοῦ γεγονότος αὐτοῦ καὶ γενικότερα τῆς χριστιανικῆς ζωῆς.

Τὸ σημερινὸ εὐαγγέλιο μᾶς προσφέρει μιὰ μεγαλειώδη ἀπόδειξη τῆς Ἀνάστασης τοῦ Χριστοῦ. Μιὰ ἀπόδειξη ποὺ πιστοποιεῖται μὲ τὴν πίστη τοῦ ἀποστόλου Θωμᾶ, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν πίστη χιλιάδων ἄλλων χριστιανῶν ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τῆς ἱστορίας τῆς σωτηρίας ἴσαμε σήμερα.

«Οὔσης οὖν ὀψίας τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ τῇ μιᾷ τῶν σαββάτων, καὶ τῶν θυρῶν κεκλεισμένων ὅπου ἦσαν οἱ μαθηταὶ συνηγμένοι διὰ τὸν φόβον τῶν ᾿Ιουδαίων, ἦλθεν ὁ ᾿Ιησοῦς καὶ ἔστη εἰς τὸ μέσον, καὶ λέγει αὐτοῖς· εἰρήνη ὑμῖν» (Ἰωάν. κ’ 19).

Ἡ πρώτη ἡμέρα τῆς ἑβδομάδας εἶναι ἡ ἑπόμενη τοῦ Σαββάτου. Αὐτὸ εἶναι σαφὲς ἀπὸ τὸ κατὰ Μάρκον εὐαγγέλιο, ὅπου ἀναφέρεται:

«Καὶ διαγενομένου τοῦ σαββάτου… λίαν πρωΐ τῆς μίας σαββάτων» (Μάρκ. ιστ’ 1-2). Ἡ ἡμέρα αὐτὴ εἶναι ἡ Κυριακή, τότε ποὺ ἀναστήθηκε ὁ Κύριος νωρὶς τὸ πρωί. Ἀργὰ τὸ βράδυ τῆς ἴδιας ἡμέρας λοιπόν, οἱ μαθητὲς εἶχαν μαζευτεῖ σ’ ἕνα σπίτι στὰ Ἱεροσόλυμα ὅλοι μαζί, ἐκτὸς ἀπὸ τὸν Θωμά.

Ὅλα εἶχαν γίνει σύμφωνα μὲ τὴν προφητεία: «πατάξω τὸν ποιμένα καὶ διασκορπισθήσονται τὰ πρόβατα» (Μάρκ. ιδ’ 27).

Οἱ ἀπόστολοι ὅμως δὲν ἦταν ἄλογα ζῶα, γιὰ νὰ διασκορπιστοῦν στοὺς πέντε ἀνέμους. Συγκεντρώθηκαν ὅλοι μαζὶ σ’ ἕνα σπίτι γιὰ νὰ περιμένουν τὶς ἐξελίξεις καὶ νὰ στηρίξουν ὁ ἕνας τὸν ἄλλο. Ἐπειδὴ φοβοῦνταν τοὺς Ἰουδαίους εἶχαν κλειδώσει τὴν πόρτα. Ἀναμφίβολα ὅλοι τους εἶχαν ζωντανὴ στὴ μνήμη τὴν προφητεία τοῦ Διδασκάλου τους, ὅταν τοὺς προειδοποιοῦσε πὼς θὰ τοὺς παραδώσουν σὲ συνέδρια καὶ θὰ τοὺς μαστιγώσουν στὶς συναγωγές (βλ. Ματθ. ι 17). Δὲν ἦταν δυνατὸ νὰ ξεχάσουν τὰ φοβερὰ λόγια Του: «ἀλλ’ ἔρχεται ὥρα ἵνα πᾶς ὁ ἀποκτείνας ὑμᾶς δόξῃ λατρείαν προσφέρειν τῷ Θεῶ» (Ἰωάν. ιστ’ 2).

Ὁ φόβος τῶν ἀποστόλων αὐτὲς τὶς μέρες, ὅταν μπροστὰ στὰ μάτια τους συντελέστηκαν τόσα παράλογα ἐγκλήματα ἐναντίον τοῦ Διδασκάλου τους, ἦταν κάτι περισσότερο ἀπὸ κατανοητός. Ἀδύναμοι ἄνθρωποι ἦταν. Τί ἄλλο θὰ περίμεναν ἀπό τούς αἱμοδιψεῖς πρεσβυτέρους τῶν Ἰουδαίων, ἀφοῦ γνώριζαν ἤδη πόσο ἀδίστακτοι ἦταν στὴ δίκη τοῦ ἀναμάρτητου καὶ παντοδύναμου Χριστοῦ, τοῦ θαυματουργοῦ; Ὁ Χριστὸς ὅμως, ἀκόμα καὶ μέσα στὸν τάφο τοὺς εἶχε στὸ νοῦ Του, γιὰ νὰ μὴ πάθουν κανένα κακό. Θὰ τοὺς ἐνίσχυε νὰ μὴν προδώσουν ὁ ἕνας τὸν ἄλλο καὶ νὰ μὴ σκορπιστοῦν στὶς τέσσερις γωνιὲς τῆς γῆς προτοῦ τὸν δοῦν ζωντανὸ καὶ δοξασμένο.

Καὶ νὰ ποὺ τώρα, τὸ τέταρτο βράδυ ἀπὸ τότε ποὺ οἱ μαθητὲς χωρίστηκαν ἀπὸ τὸν Κύριό τους –ἀπὸ τότε ποὺ τὸν συνέλαβαν καὶ τὸν ὁδήγησαν σὲ δίκη– καὶ τὴν πρώτη μέρα μετὰ τὴν Ἀνάσταση, ὁ Κύριος ἐμφανίστηκε μπροστά τους ζωντανὸς καὶ δοξασμένος. Ἦρθε κοντά τους καὶ κάθησε στὴ μέση, ἐνῶ οἱ πόρτες ἦταν κλειδωμένες. Ὅπως ὅλα τὰ θαύματα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ ἦταν πολὺ προσεχτικὰ ὑπολογισμένα γιὰ νὰ βοηθήσουν τὸν ἄνθρωπο, ἔτσι γινόταν καὶ τώρα. Ὁ Εὐαγγελιστὴς δὲν ἀφήνει κανένα περιθώριο ἀμφιβολίας ὅτι ὁ Κύριος μπῆκε στὸ κλειδωμένο σπίτι θαυματουργικά. Ὁ Κύριος ἐμφανίστηκε μπροστά τους μ’ αὐτὸν τὸν τρόπο, πρῶτα γιὰ νὰ μὴ τοὺς τρομάξει χτυπώντας τὴν πόρτα. Εἶχαν τρομοκρατηθεῖ ἀρκετὰ ἀπό τούς Ἰουδαίους κι ὁ Κύριος δὲν ἤθελε νὰ τοὺς τρομάξει περισσότερο, οὔτε γιὰ μιὰ στιγμή. Κι ἕνας δεύτερος λόγος, ποὺ εἶναι καὶ πιὸ σπουδαῖος, ἦταν γιὰ νὰ τοὺς δείξει πὼς εἶχε ἀνακτήσει τὴν

Κυριακὴ τοῦ Θωμᾶ, Μητροπολίτου Φλωρίνης π. Αυγουστίνου Καντιώτου

«Καὶ ἀπεκρίθη Θωμᾶς καὶ εἶπεν αὐτῷ· Ὁ Κύριός μου καὶ ὁ Θεός μου» (Ἰω. 20,28)

Δὲν ἔλειψαν, ἀγαπητοί μου, οὔτε θὰ λείψουν ποτὲ οἱ πιστοὶ στὸν ἐκ νεκρῶν ἀναστάντα Κύριο. Αὐτοὶ θ᾿ ἀποτελοῦν τὴν ἐκλεκτὴ μερίδα, θὰ εἶνε «τὸ φῶς τοῦ κόσμου» καὶ «τὸ ἅλας τῆς γῆς» (Ματθ. 5,14,13), θὰ κρατοῦν ἀ­ναμμένη τὴ λαμπάδα τῆς πίστεως, ἕτοιμοι καὶ γιὰ ἕνα γιῶτα νὰ θυσιαστοῦν. Αὐτοὶ θὰ νικήσουν, ἔστω κι ἂν ἀποτελοῦν μικρὴ μει­οψηφία. Τὸ

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΘΩΜΑ

Οἱ ἐµφανίσεις τοῦ Χριστοῦ µετά τὴν Ἀνάστασή Του ἦταν πολλές. Μία ἀπὸ τὶς πιὸ ἐπίσηµες ἦταν ἡ ἐµφάνιση τοῦ Ἰησοῦ στοὺς µαθητές Του καὶ µάλιστα στὸ Θωµᾶ. Ἡ παρουσία τοῦ Χριστοῦ φέρνει µιὰ ταραχὴ κι ἕναν φόβο στοὺς τροµαγµένους καὶ κρυµµένους στὸ ὑπερῷο µαθητές. Ὁ Κύριος λύει τὸν φόβο λέγοντας «εἰρήνη ὑµῖν» (Ἰωαν. 20,21 καὶ 26). Ὁ Χριστὸς «ἐν µέσῳ ἔστη, εἰρήνην παρέχων αὐτοῖς», λέγει ἕνα τροπάριο τῆς ἑορτῆς.

Ὁ Θεοφάνης ὁ Κεραµεὺς κάνει τὴν ἑξῆς παρατήρηση πάνω στὴ φράση αὐτὴ τοῦ Κυρίου. Δυὸ φορὲς ἀπευθύνει τὸ χαιρετισµὸ τῆς εἰρήνης στοὺς µαθητές Του. Μιὰ φορὰ πρὶν νὰ τοὺς δείξει τὶς πληγὲς τοῦ σώµατός Του κι ἄλλη µιά φορὰ µετὰ τὴν ἐπίδειξη, «ἵνα καὶ τῆς διττῆς ἀγωνίας ἀπαλλάξῃ αὐτούς», δηλαδὴ γιὰ νὰ τοὺς ἀπαλλάξει ἀπὸ τὴ διπλὴ ἀγωνία. Ἡ µία ἀγωνία τους ἦταν µήπως πέσουν στὰ χέρια τῶν Ἰουδαίων κι ἡ ἄλλη ἦταν ἡ φοβία µήπως βλέπουν κάποιο φάντασµα κι ὄχι τὸ Διδάσκαλό τους.

Ὁ Χριστὸς εἶναι ἡ εἰρήνη µας.

Δὲν εἶναι µιά ἀφηρηµένη ἰδέα ἡ εἰρήνη.  Ὅλες οἱ ἐκδηλώσεις τῆς εἰρήνης ἑστιάζονται στὸ πρόσωπο τοῦ Κυρίου. «Αὐτός γὰρ ἐστὶν ἡ εἰρήνη ἡµῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀµφότερα ἕν» (Ἐφεσ. 2,14), θὰ τονίσει ὁ ἀπόστολος Παῦλος. Μέσα στὴν Ἐκκλησία δὲν ὑπάρχει κοινωνία ἰδεῶν, ἀλλὰ κοινωνία προσώπων. Ὁ Χριστὸς ἔπαυσε τὴν ἔχθρα πού ὑφίστατο ἀνάµεσα στὸ Θεὸ καὶ στὸν ἄνθρωπο, µέ τὸ νὰ προσφέρει τὸν ἑαυτὸ Του θυσία. Εἰρηνοποίησε τὰ ἐπίγεια καὶ τὰ οὐράνια «διὰ τοῦ αἵµατος τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ» (Κολ. 1,20). Φυσικὰ καὶ πρὸ τοῦ θανάτου καὶ τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ ὁ Θεὸς δὲν κρατοῦσε ἔχθρα στὸν ἄνθρωπο. Ὁ Θεὸς εἶναι εἰρηνικὸς µέ ὅλα τὰ πλάσµατά Του πάντοτε. «Ὁ Θεὸς οὐδέποτε ἐχθραίνει», λέγουν οἱ Πατέρες. Μὲ τὴν ἁµαρτία πού διαπράττουν οἱ ἄνθρωποι, εἶναι ἐχθροὶ τῆς θείας θελήσεως, «διότι τὸ φρόνηµα τῆς σαρκὸς ἔχθρα εἰς Θεόν» (Ρωµ. 8,7). Αὐτὸς μέ τήν θυσία Του ἐφιλίωσε καὶ οἰκειοποίησε τοὺς ἀνθρώπους.

Πρῶτα πρῶτα νὰ ὑπενθυµίσουµε τὸν ἀποστολικὸ λόγο πὼς ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ δὲν εἶναι βρώση καὶ πόση «ἀλλὰ δικαιοσύνη καὶ εἰρήνη καὶ χαρὰ ἐν Πνεύµατι Ἁγίω» (Ρωµ. 14,17). Πράγµατι, ἡ συνάφεια τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ ἀνθρώπου δὲν βασίζεται σὲ ὑλικὰ πράγµατα, ὅσο στοὺς καρποὺς τοῦ Ἁγίου Πνεύµατος πού εἶναι ἡ δικαιοσύνη, ἡ χαρὰ καὶ ἡ εἰρήνη. Χωρὶς αὐτὲς τὶς προϋποθέσεις δὲν µπορούµε νὰ ἔχουµε ζωντανὴ σχέση µέ τὸ Θεό.

Ἐπίσης, ὁ Θεὸς δὲν εἶναι θεὸς ἀκαταστασίας, ἀλλὰ εἰρήνης (Α΄ Κορ. 14,33). Ἡ σύγχυση γύρω ἀπὸ τὰ ζητήµατα τῆς πίστεως καὶ τῆς ζωῆς, ἡ ταραχὴ τῶν παθῶν, ἡ ἀναίδεια τῶν ἁµαρτωλῶν ἐπιθυµιῶν, ἡ ἔλλειψη ἀγάπης, ἡ δυσκολία νὰ συγχωρέσουµε τὸν ἄλλο, δείχνουν µία ἐσωτερικὴ ἀκαταστασία τοῦ ἀνθρώπου καὶ δὲν µπορεῖ νὰ συνυπάρχει µέ αὐτὰ τὸ εἰρηνικὸ πνεῦµα τοῦ Θεοῦ. Ἀκόµη ὁ ἄνθρωπος πού ἔχει τὴν εἰρήνη τοῦ Χριστοῦ, γίνεται εἰρηνοποιὸς στοὺς ἄλλους καὶ µακαρίζεται. «Μακάριοι οἱ εἰρηνοποιοὶ ὅτι αὐτοὶ υἱοὶ θεοῦ κληθήσονται» (Ματθ. 5,9), θὰ σηµειώσει ὁ Χριστός.

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος µᾶς προτρέπει νὰ συµφιλιωθοῦµε µέ τὸ Θεό. Τὰ διάφορα ἁµαρτήµατα καὶ πάθη µας καὶ φυσικὰ ἡ φιλαυτία καὶ ὁ ἐγωισµός µας γίνονται ἐµπόδιο νὰ συµφιλιωθοῦµε µὲ τὸ Θεό. Ἡ ὀργὴ καὶ ἡ ἔχθρα, τὸ µῖσος καὶ ὁ φθόνος, ἡ µνησικακία καὶ ἡ ὑποκρισία, ἡ ἔλλειψη ἀγάπης καὶ ἡ ἐµπάθεια µᾶς κάνουν νὰ ζοῦµε µέσα στὴν ταραχὴ καὶ τὴ σύγχυση. Ὁ διάβολος εἶναι πνεῦµα ταραχῆς, ἐνῶ ὁ Χριστὸς εἶναι Θεὸς τῆς εἰρήνης. Δὲν µποροῦµε νὰ προσευχηθοῦµε, νὰ συµµετάσχουµε στὴ θεία Λειτουργία, νὰ κοινωνήσουµε, νὰ ἔχουµε ἀγαθὲς σχέσεις µὲ τοὺς ἄλλους, ἐὰν δὲν ἐπικρατήσει στὴν καρδιά µας ἡ εἰρήνη τοῦ Χριστοῦ. Μπορεῖ νὰ ἀγωνίζονται οἱ ἄνθρωποι, γιὰ νὰ ἐπικρατήσει ἡ εἰρήνη πάνω στὴ γῆ καὶ γιά αὐτὸ τὸ λόγο συνάπτονται καὶ συνθῆκες καὶ συµφωνίες, ἀλλ’ ὅµως, ἐφ’ ὅσον ἡ εἰρήνη αὐτὴ εἶναι ἀφηρηµένη καὶ δὲν εἶναι τὸ πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, εἶναι καταστάσεις ποὺ δὲν διαρκοῦν γιὰ πολὺ µεγάλο χρονικὸ διαστηµα.

 Ὁ Χριστὸς µᾶς ἔδωσε τὴ δική Του εἰρήνη (Ἰωάν. 14,27). Αὐτὴν ἂς ἐπιδιώξουµε νὰ ἀποκτήσουµε, γιὰ νὰ εἰρηνεύσουµε, µέ τὸν ἑαυτό µας ἀρχικὰ ἔχοντας συµφωνία στὸ νοῦ καὶ τὴν καρδιά µας, κατόπιν µὲ τὸ Θεό, ὥστε νὰ τηροῦµε τὶς ἐντολές Του, καὶ τέλος νὰ εἰρηνεύσουµε µέ τοὺς συνανθρώπους µας, γιά νὰ ζήσουµε µαζί τους καὶ νὰ ἀποφύγουµε τὶς ἔχθρες καὶ τὶς ἔριδες. Ἀμήν.

Πηγή