Σάββατο, 3 Ιουνίου 2017

Η ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗ

 

   Πεντήκοντα μέρας μετά τό Πάσχα κκλησία μας ορτάζει τήν Πεντηκοστήν ες νάμνησιν τς πιφοιτήσεως το γίου Πνεύματος πί τούς γίους Μαθητάς το Κυρίου. πιφοίτησις ατή γινε τήν μέραν πού ο ουδαοι ώρταζον τήν ορτήν τς Πεντηκοστς. Ο ουδαοι μέ τήν ορτήν ατήν ηχαρίστουν τόν Θεόν διά τήν συγκομιδήν τν σιτηρν. Διά τοτο Πεντηκοστή λέγετο καί ορτή το θερισμο τν πρώτων καρπν. Κατά τούς χρόνους μως το Κυρίου εχε καί λλην σημασίαν. το ορτή ναμνηστική τς παραδόσεως πό το Θεο το Νόμου ες τόν Μωϋσν, πού γινε τήν 50ήν μέραν μετά τό Πάσχα.
Κατ᾿ ατήν τήν πίσημον μέραν πόσχεσις το Κυρίου ες τούς ποστόλους περί ποστολς το γίου Πνεύματος, τς «δυνάμεως ξ ψους», γινε πραγματικότης. «Καί φθησαν ατος (=εδον μέ τά μάτια
των) διαμεριζόμεναι γλσσαι σεί πυρός, κάθισέ τε φ᾿ να καστον ατν, καί πλήσθησαν παντες Πνεύματος γίου, καί ρξαντο λαλεν τέραις γλώσσαις καθώς τό Πνεμα δίδου ατος ποφθέγγεσθαι» (Πράξ. 2, 3-4).
πόστολος Πέτρος, μπνευσμένος καί νισχυμένος πό τό γιον Πνεμα, μίλησε κατά τήν μέραν τς Πεντηκοστς ες τά συγκεντρωθέντα πρό τς οκίας τν ποστόλων πλήθη. «Ο μέν ον σμένως (=μέ χαράν) ποδεξάμενοι τόν λόγον ατο βαπτίσθησαν, καί προσετέθησαν τ μέρ κείν ψυχαί σεί τρισχίλιαι». (Πράξ. 2, 41).
Μέ τήν κάθοδον το γίου Πνεύματος κατά τήν Πεντηκοστήν νεφανίσθη πισήμως ες τόν κόσμον κκλησία, ποία συνεχίζει τό ργον το Κυρίου πί τς γς. πως ες τό ρος Σιν παράδοσις το Νόμου ες τόν Μωϋσν κατέστησε τούς σραηλίτας περιούσιον λαόν το Θεο, τσι καί μέ τήν δωρεάν κχυσιν το γίου Πνεύματος πί τούς ποστόλους γεννήθη νέος περιούσιος λαός το Θεο, κκλησία. κτοτε τό γιον Πνεμα διαμένει ες τήν κκλησίαν καί εναι δύναμις καί ψυχή της.
στερα πό τά λεχθέντα διά τό στορικόν τς ορτς τς Πεντηκοστς ρχόμεθα ες τήν περιγραφήν καί σημασίαν τν μορφν τς εκόνος.
1.-. Περιγραφή τς εκόνος. Ἡ εἰκών τῆς Πεντηκοστῆς παρουσιάζει περον. Εναι τό περον «ο σαν καταμένοντες» ο πόστολοι μετά τήν νάληψιν το Κυρίου. Ο πόστολοι κάθηνται μικυκλικς. Ες τήν κορυφήν το μικυκλίου εναι ο Πρωτοκορυφαοι πόστολοι Πέτρος καί Παλος. Τρίτος δεξιά το Πέτρου εναι πόστολος καί Εαγγελιστής Λουκς καί πέναντί του πόστολος καί Εαγγελιστής Μρκος, τρίτος παρά τόν Παλον. κολουθον ο λοιποί πόστολοι κατά σειράν λικίας. λοι εναι ρεμοι μέ γλυκεαν κφρασιν καί στοχαστικόν βλέμμα. Κρατον ελητάρια κτός το ποστόλου Παύλου, πού κρατε βιβλίον. Εναι τά σύμβολα το διδακτικο χαρίσματος, πού λαβον πό τό γιον Πνεμα. Μεταξύ τν Πρωτοκορυφαίων διακρίνεται να κάθισμα κενόν. Εναι θέσις το Χριστο, τς θείας Κεφαλς τς κκλησίας, τήν ποίαν εκονίζει εκών τς Πεντηκοστς.
Ες τό νω μέρος τς εκόνος εκονίζεται ορανός διά τμήματος κύκλου. ξ ατο κπέμπονται δώδεκα κτνες φωτός, κατερχόμεναι ες τούς ποστόλους. Ες τήν εκόνα μας, κτός τν κατερχομένων κτίνων, αωρεται πάνω πό τήν κεφαλήν κάστου ποστόλου «γλσσα σεί πυρός», πού σημαίνει τι «πλήσθησαν παντες Πνεύματος γίου» καί πέκτησαν τό χάρισμα τς γλωσσολαλίας. ωάννης Πρόδρομος εχε προφητεύσει τοτο, ταν λεγεν ες τούς κροατάς του τι «πίσω του ρχόμενος», Χριστός, θά βαπτίσ τούς παδούς Του μέ Πνεμα γιον καί μέ πρ τς θείας Χάριτος.
Κάτωθεν το καθίσματος, πάνω ες τό ποον εναι καθισμένοι (ο πόστολοι), εκονίζεται μορφή γέροντος μέ στέμμα ες τήν κεφαλήν του καί μέ ξύ στρογγύλον γένειον, κρατν μέ τάς δύο χερας του σινδόνι, μέσα ες τό ποον φαίνονται δώδεκα ελητάρια, γουν χαρτία τυλιγμένα. γέρων οτος παριστ τόν Κόσμον, τά δέ χαρτία τούς δώδεκα κλήρους πού κληρώθη οκουμένη νά κηρυχθ λόγος το Θεο πό τούς ποστόλους.
«Ες τάς ρχαιοτέρας εκόνας τς Πεντηκοστς, ντί το Κόσμου, ζωγραφίζονται κάποιοι νθρωποι πό διαφόρους φυλάς, ντυμένοι μέ παράδοξα φορέματα καί γυρισμένοι κατ᾿ πάνω, σάν νά κούουν ξεστηκότες τό κήρυγμα τν ποστόλων, καί πάνωθεν ατν πιγραφή ΛΑΟΙ, ΦΥΛΑΙ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑΙ. Παριστάνουν δέ οτοι τούς νθρώπους πό τά διάφορα θνη, πού ερέθησαν ες τά εροσόλυμα κατά τήν μέρα τς Πεντηκοστς, τήν ραν που κατλθεν τό γιον Πνεμα καί ο ποοι, ταν κουσαν τήν βοήν πού γινεν πό τήν πιφοίτησιν το Παναγίου Πνεύματος, μαζεύθησαν ες τόν οκον πού ερίσκοντο ο γιοι πόστολοι καί ποροσαν, διότι κουον καθένας ες τήν γλσσάν του το κήρυγμα που βγαινεν πό τό στόμα τν μαθητν το Χριστο, πως διαλαμβάνουσιν α Πράξεις τν ποστόλων» (Φ. Κόντογλου).
2.-. σημασία τς εκόνος. πως πληροφορούμεθα πό τάς Πράξεις τν ποστόλων, κατά τήν μέραν τς Πεντηκοστς ερίσκοντο ες τό περον περίπου κατόν εκοσι πρόσωπα. Συνεπς τήν δωρεάν το γίου Πνεύματος δέν λαβον μόνον ο Δώδεκα πόστολοι. λοι ο παρευρισκόμενοι «πλήσθησαν Πνεύματος γίου». πί πλέον πόστολος Πέτρος ες τήν μιλίαν του κατά τήν μέραν τς Πεντηκοστς διεβεβαίωσεν, τι λοι σοι θά μετανοήσουν καί βαπτισθον, θά λάβουν «τήν δωρεάν το γίου Πνεύματος». ς κ τούτου ο κατόν εκοσι μαθηταί κπροσωπον τήν λην κκλησίαν. Διά τόν βυζαντινόν γιογράφον εναι ντιπρόσωποι τς κκλησίας λων τν γενεν καί λων τν αώνων. Ατός εναι λόγος, πού ν τά καθήμενα πρόσωπα εναι δώδεκα, ριθμός ατός δέν ντιστοιχε πρός τούς Δώδεκα ποστόλους. πόστολος Παλος καί ο Εαγγελισταί Λουκς καί Μρκος, πού εκονίζονται ες τήν εκόνα, δέν νκον ες τόν κύκλον τν μέσων Μαθητν το Κυρίου.
Ες ντίθεσιν πρός τάς γίας μορφάς τν ποστόλων ρχεται συμβολική μορφή το Κόσμου. Δι᾿ ατήν διαβάζομεν ες να κείμενον το 17ου αἰῶνος: «Διατί κατά τήν κάθοδον το γίου Πνεύματος παρουσιάζεται νας νθρωπος καθήμενος ες σκοτεινόν μέρος, κυρτωμένος πό τά χρόνια, νδεδυμένος μέ κόκκινον νδυμα, μέ βασιλικόν στέμμα πί τς κεφαλς του καί μ᾿ να λευκόν φασμα ες τάς χεράς του, πού περιέχει δώδεκα γραμμένους κυλίνδρους; νθρωπος κάθηται ες σκοτεινόν μέρος, πειδή οκουμένη το προηγουμένως χωρίς πίστιν. Εναι κυρτωμένος πό τά χρόνια, διότι εχε γηράσει πό τήν μαρτίαν το δάμ. Τό κόκκινόν του νδυμα ποδηλώνει τάς αματηράς θυσίας το πονηρο. Τό βασιλικόν στέμμα ποδηλώνει τήν μαρτίαν, πού κυβέρνα τόν κόσμον. Τό λευκόν φασμα ες τάς χεράς του μέ τούς δώδεκα κυλίνδρους σημαίνει τούς Δώδεκα ποστόλους, πού φεραν φς ες τήν οκουμένην μέ τήν διδασκαλίαν των».
Χριστός Θεός μν, « πανσόφους τούς λιες ναδείξας», εναι «χθές καί σήμερον ατός καί ες τούς αἰῶνας». Διά τοτο πρέπει ες τήν προσευχήν μας νά Τόν παρακαλμεν νά μς φωτίζει καί γιάζ μέ τό γιον Πνεμα, πού εναι « φρουρός καί γιοποιός τς κκλησίας, διοικητής τν ψυχν, κυβερνήτης τν χειμαζομένων, φωταγωγός τν πεπλανημένων καί θλοθέτης τν γωνιζομένων καί στεφανωτής τν νενικηκότων» (Κυρίλλου εροσολύμων, Κατήχησις 17, 3).

πό τό βιβλίο: «Ο ΜΥΣΤΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ»
ΧΡΗΣΤΟΥ Γ. ΓΚΟΤΣΗ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Το περιεχόμενο των επώνυμων άρθρων ενδέχεται να μη συμπίπτει με τις απόψεις και θέσεις του Ιστολογίου.

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.